JAK PRZYGOTOWAĆ DZIECKO DO SZKOŁY?
Rozpoczęcie szkoły to nowe wyzwania i przygoda na kolejne lata. Od tego, czy dziecko będzie gotowe do podjęcia obowiązku szkolnego, zależy jego sukces szkolny . Aby adaptacja do warunków szkolnych przebiegała prawidłowo, dziecko musi mieć określony poziom wiedzy, umiejętność nawiązywania przyjaznych kontaktów, przezwyciężania trudności, chęć osiągania sukcesów, a także godzenia się z porażką. Zatem jak przygotować dziecko do pierwszej klasy?
Czas, który poprzedza pójście do szkoły, należy wykorzystać w szczególności na doskonalenie indywidualnych cech i umiejętności. Trzeba przede wszystkim uczyć samodzielności i umiejętności samoobsługi, tj. ubierania się, mycia, czesania, dbałości o estetyczny wygląd zewnętrzny. Dziecko powinno uczyć się samodzielnego wykonywania prostych zadań wyznaczonych przez rodziców. Jeżeli dziecko w wieku przedszkolnym otaczane jest nadmierną troską, nagle okazuje się, że jest bezradne wobec warunków wymagających samodzielności. Należy zatem unikać nadopiekuńczej postawy, nadmiernego lęku o życie i zdrowie dziecka, gdyż to nie pozwala osiągnąć zaradności i samodzielności.
Kolejnymi niezbędnymi umiejętnościami są systematyczność i wytrwałość. Aby je wypracować, należy przydzielać drobne obowiązki domowe. Uczmy więc regularnego sprzątania zabawek, podlewania uprawianych roślin, opieki nad zwierzętami, wycierania kurzu, segregowania ubrań do prania, itp. Zwracajmy uwagę na końcowe efekty pracy . Rozpoczętą budowlę z klocków czy rysunek dziecko powinno skończyć. Uczmy też przezwyciężać trudności w toku zabawy, gry czy pracy.
Niezwykle ważne jest, aby dziecko rozpoczynające naukę szkolną miało prawidłowo ukształtowaną mowę. Mówmy wyraźnie, zawsze prawidłową polszczyzną. Wyjaśniajmy trudne słowa. Starajmy się, aby nasze odpowiedzi na pytania były dostosowane do poziomu rozwoju umysłowego dziecka. Niezbędne jest korygowanie błędnie wypowiadanych słów. Gdy dziecko nie wypowiada prawidłowo wszystkich głosek, zawsze wskazana jest konsultacja z logopedą.
Należy wzbogacać doświadczenia życiowe dziecka oraz uzupełniać i pogłębiać wiedzę o otaczającym świecie. Wskazane jest zachęcanie do działań rozwijających umiejętności spostrzegania podczas organizowania wycieczek, na których dziecko poznaje otaczającą przyrodę, życie roślin i zwierząt. Trzeba wspierać zainteresowanie otaczającym światem, zachęcać do zadawania pytań i zaspokajania potrzeb poznawczych. Dziecko rozpoczynające naukę szkolną powinno mieć pewien zasób wiedzy o najbliższym otoczeniu, o życiu przyrody i ludzi. Pierwszoklasista orientuje się w środowisku, potrafi opowiedzieć o swojej rodzinie, o pracy rodziców. Wypowiada się pełnymi zdaniami. Potrafi opisywać widziane obrazki i opowiada usłyszane historie. Zna liczby, potrafi liczyć do dziesięciu, zna litery i kojarzy głoski. Zna pojęcia: góra, dół, nad, pod, prawo, lewo, wykazuje zdolność wyodrębniania szczegółów z całości, analizy i syntezy oraz wyprowadzania odpowiednich wniosków. W zakresie 10 dodaje i odejmuje na konkretnych przedmiotach (zabawkach, kredkach, sprzętach domowych). Dostarczmy wiec dziecku konkretów do przeliczania. Starajmy się zainteresować dziecko książką. Wielokrotne czytanie ćwiczy pamięć i rozwija koncentrację uwagi oraz umiejętność słuchania, uczy poprawnego budowania zdań, rozwija umiejętność wypowiadania się, rozbudowuje zasób słów, jednocześnie zaspokajając potrzeby poznawcze. Dziecko musi rozumieć sens przekazywanych mu słów jak również umieć skoncentrować się na słyszanym tekście. Po przeczytaniu zadawajmy mu pytania.
Aby przygotować dziecko do pisania, warto usprawniać rękę. Trzeba dużo rysować, malować, sklejać, wycinać, lepić z plasteliny, modeliny. Ręka niewyćwiczona szybko męczy się i boli, co nie pozwala na ładne pisanie i rysowanie.
Należy wpajać zasady kulturalnego zachowania się. Grzeczność i kultura osobista to jeden z filarów gotowości do podjęcia nauki szkolnej. Umiejętność zachowania się w grupie, przyjazne nastawienie do rówieśników ułatwia dziecku przystosowanie się do norm grupowych oraz odnalezienie się w klasie szkolnej w roli ucznia i kolegi. Odsuwanie się od grupy, unikanie udziału we wspólnej zabawie mogą być sygnałem nieprzystosowania, a dezaprobata kolegów i nauczyciela może pogłębić jego złe samopoczucie . Dziecko pomimo rozpoczęcia nauki w szkole powinno mieć czas na zabawę, ruch, możliwość wdrażania w obowiązki domowe dostosowane do jego możliwości. Należy zapobiegać siedzeniu przed komputerem i telewizorem. Niezbędne jest również przyzwyczajenie do stałych obowiązków, ustalonego rozkładu dnia, snu, posiłków, zabawy i pracy. Dziecko gotowe do podjęcia obowiązku szkolnego potrafi zrozumieć, że nie jest jedynym dzieckiem w klasie i nauczyciel nie może całej uwagi skupić tylko na nim.
Co powinno niepokoić?
• niechętny udział w zabawach zespołowych i nieskoordynowane ruchy;
• niezręczność, wolne tempo, duże napięcie mięśniowe - zbyt silny nacisk ołówka, rysuje zbyt grube linie- częste przedzieranie kartki; ruchy ręki są gwałtowne i mało płynne; napięcie mięśniowe jest zbyt małe- linie rysunku nikłe, brak siły do wycinania nożyczkami, słaba chwytność, wypuszczanie przedmiotów z rąk;
• mała spostrzegawczość – problemy z dostrzeżeniem podobieństw i różnic, problem z ułożeniem rysunku w całość;
• kłopoty ze zrozumieniem historyjek obrazkowych, rozwiązywaniem zagadek i prostych rebusów, trudności z rozumieniem poleceń;
• ubogie opisy oglądanych przedmiotów i zdarzeń;
• trudności z wyodrębnianiem słów w zadaniu;
• trudności z zapamiętywaniem wierszy i piosenek;
• zbyt mały zasób słów;
• wada wymowy, jąkanie.

Literatura:
M. Rudnicka (2005), Moje dziecko idzie do szkoły. Poradnik dla rodziców, Warszawa, Wydawnictwo TELBIT, s. 27-32.

mgr Marta Kozaryn
psycholog PPPP w Chojnowie