L A T E R A L I Z A C J A   -   co to jest?


       
Synonimy terminu „lateralizacja” to: asymetria funkcjonalna, asymetria czynnościowa. Brzmi poważnie????

            Lateralizacja to nic innego jak stronność ciała przyczyniająca się do używania jednej ręki, nogi, oka, ucha do spełniania określonych funkcji. Za daną stronę odpowiedzialna jest przeciwległa półkula mózgu i to ona koordynuje pracę całego ciała. Dominacja lewej półkuli mózgu sprawia, że przewagę ma prawa strona ciała i odwrotnie – gdy dominuje prawa półkula, lewa strona ciała jest sprawniejsza. Procesy związane z lateralizacją zachodzą już w trakcie życia płodowego i trwają do szóstego-siódmego roku życia.

            Zarówno lateralizacja prawostronna, jak i lewostronna jest normą. Zmuszanie, zachęcanie dziecka do zmiany dominującej ręki (zazwyczaj do prawej) może mieć nieodwracalne skutki w jego funkcjonowaniu i zaburzyć dalszy rozwój. Skutkami przestawiania z lewej ręki na prawą mogą być:

-        zaburzenia pamięci i koncentracji,

-        zaburzenia mowy,

-        trudności w czytaniu i poprawnym pisaniu,

-        płaczliwość, lękliwość, nadpobudliwość psychoruchowa, ataki złości, jąkanie, moczenie nocne.

            Badanie lateralizacji można przeprowadzić dopiero około 3-go roku życia, jednak już znacznie wcześniej można zaobserwować preferencje dziecka w wyborze dominującej strony, np. podczas manipulowania przedmiotami, wchodzenia po schodach, pokazywania palcem itp. Najlepsze efekty daje badanie spontaniczne, niekontrolowane, dlatego warto obserwować dziecko podczas zabawy.

            Są cztery rodzaje lateralizacji:

-        prawostronna – gdy dziecko wybiera tylko prawą rękę, nogę, ucho, oko

-        lewostronna   - gdy wybiera tylko lewą rękę, nogę, ucho, oko

-        skrzyżowana - gdy wybiera konsekwentnie przeciwne strony ciała np. prawą rękę i lewe oko

-        nieustalona   - gdy wybiera rękę, nogę, ucho, oko całkowicie przypadkowo lub naprzemiennie

            U dzieci z nieustaloną czy skrzyżowaną lateralizacją mogą pojawić się trudności w         pisaniu:

-        pisane przez nie litery są niekształtne,

-        piszą w nierównych odstępach,

-        opuszczają linijki.

            Napotykają też na trudności w czytaniu:

-        przeskakują litery,

-        opuszczają sylaby,

-        opuszczają wyrazy,

-        zmieniają kolejność liter.

            W związku z możliwością pojawienia się trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci z nieustaloną oraz skrzyżowaną lateralizacją już od najmłodszych lat należy systematycznie prowadzić ćwiczenia stymulujące koordynację wzrokowo-ruchową (np. rysowanie po śladzie, wycinanie po linii, kalkowanie), analizę i syntezę wzrokową (np. wyszukiwanie różnic między obrazkami, układanie obrazków z części, porządkowanie historyjek obrazkowych) , porządkowanie od lewej do prawej zgodnie z kierunkiem czytania.  

            Ważne jest, by rodzice i nauczyciele, dzięki zrozumieniu złożonego procesu lateralizacji, potrafili inaczej spojrzeć na problemy dzieci przy czytaniu i pisaniu, rysowaniu, grach i zabawach ruchowych. Dzięki temu wspierali je, tworząc optymalne warunki, pozwalające na maksymalne wykorzystanie możliwości każdego dziecka.

           

 


                       

                                                                                             Danuta Rabiej - pedagog

                                                                                              w PPPP w Chojnowie