BUNT NASTOLATKA – „ Burza z piorunami”
Pracując jako psycholog słyszę:
„Wyobrażałam sobie, że będę matką taką koleżanką, przyjaciółką, że nie będę dawać żadnych kar, zakazów, że z moim dzieckiem dogadam się i nie będzie z tym problemów, że będziemy sobie chodzić w różne fajne miejsca, będziemy sobie mówić o wszystkim, że będę doradzać a dziecko będzie słuchać tych rad. I szczerze powiedziawszy jeszcze z rok temu tak było. Aż tu pięknego słonecznego dnia usłyszałam:.. nie interesuj się , moja sprawa, nie za dużo chcesz wiedzieć? Wychodzę … nie wiem o której będę, z kim? A czy to ważne … co słychać w szkole ... A po co ci to wiedzieć ... jakieś oceny może? … nie pamiętam…
No i zaczęło lać, a nawet jest burza z piorunami od czasu do czasu, a jakie błyskawice! na szczęście gradobicie się nie zdarzyło. Jeszcze. Niestety. Wydawało mi się, że mam podejście ... I tylko mi się wydawało.”
”Córka warczy na mnie podczas każdej rozmowy albo z krzykiem ucieka, trzaskając drzwiami. Nigdy nie sprawiała problemów, ale teraz bywa nieznośna – skarżą się rodzice 12 -14-latek. Zamyka się w pokoju i każe mi wyjść , przestała rozmawiać, ma swoje sekrety i tajemnice. Ciągle siedzi w telefonie, często w internecie.” Bunt nastolatka nas nie omija. Twoje dziecko dorasta, staje się niezależną osobą i szuka sposobu, by to wyrazić. Okres dojrzewania nastolatka to trudny czas dla rodziny. Dziecko się buntuje, jest bardziej drażliwe, ma zmienne nastroje. To typowe objawy buntu nastolatka. Ten trudny czas dojrzewania można przetrwać, trzeba tylko wiedzieć jak. Nasilenie objawów zależy od temperamentu dziecka i od naszego z nim kontaktu. Coraz częściej dochodzi do demonstracji nieradzenia sobie z silnymi emocjami- są to drobne samookaleczenia- nacięcia na rękach lub nogach. Dotyczy to głównie dziewcząt. Chłopcy raczej wyżywają się w sporcie lub stają się konfliktowi. Opuszczają się w nauce. Co się z dzieckiem dzieje? Po prostu wchodzi w okres dojrzewania. W jego życiu następuje wiele zmian. Zmienia się wygląd - upodabnia się do dorosłego - zmienia się też jego psychika. Stąd i podejście rodzica wymaga zmian. To okres intensywnego wzrostu i przemian w organizmie. Hormony "buzują", wpływając na zmienność nastrojów i większą drażliwość. Poza tym dorastające dziecko chciałoby mieć więcej wolności i zaufania. Chce być poważnie traktowane. Tymczasem my, rodzice, coraz więcej od niego wymagamy, stosujemy coraz więcej zakazów i obciążamy je nowymi obowiązkami. Dlatego rodzi się bunt. Będzie przybierał na sile, jeśli nie okażemy dziecku zrozumienia. Nastoletnie dziecko czuje swoją odrębność i chce ją zaznaczyć. Zaczyna od tego, co najłatwiejsze. Odmienny ubiór, fryzura na irokeza, kolczyk w nosie, tatuaż, mroczny wystrój pokoju itp. mają podkreślić jego indywidualność, zakomunikować oddzielenie się od rodziców. Wyglądem i zachowaniem nastolatek krzyczy: "Hej, staję się dorosły, mam swoje zdanie, swoje potrzeby i problemy. W moim życiu dzieje się tak wiele, trudno mi sobie z tym wszystkim poradzić...".To "przepoczwarzenie" się w niezależną jednostkę jest naturalnym etapem rozwoju. Jeśli rodzice to rozumieją, łatwiej będzie im i ich dziecku przejść przez ten trudny czas. Bunt zaczyna się wcześnie, ale między 10. a 18. rokiem życia dziecka rodzice mają jeszcze czas na to, by wychować je na odpowiedzialnego dorosłego człowieka. Trzeba więc tak ustalać granice wolności, by mieć możliwość je poszerzać. Nie wolno odbierać raz danych praw. Trzeba je dawkować i ustalać rozsądne granice.
Bunt nastoletni jest olbrzymim wyzwaniem dla rodziców. Stawia przed nimi zadania dwojakiego rodzaju. Pierwsze z nich
dotyczy radzenia sobie z własnymi emocjami spowodowanymi niezgodnymi z ich oczekiwaniami zachowaniami nastolatka. Rodzice, których dzieci wcześniej przejawiały zachowania niepożądane, mogą lepiej radzić sobie z pojawiającymi się wówczas trudnymi emocjami. Rodzice, którzy byli przyzwyczajeni do należytego zachowania dziecka i jego dobrych wyników w nauce, mogą czuć się bardziej zagubieni i zdezorientowani. Drugie zadanie dotyczy odpowiednich reakcji na niepożądane zachowania, przez co odnosi się do sfery kompetencji wychowawczych. Skuteczne podejście do zagadnienia dyscypliny wymaga uwzględnienia wiedzy z zakresu psychologii rozwojowej. Niepożądane zachowania mogą występować zarówno na skutek zaburzeń emocjonalnych, jak i bez rozpoznania tego typu trudności. Warto jednak konsultować niepokojące zachowania z psychologiem czy psychiatrą dziecięcym. Nie ma uniwersalnej instrukcji obsługi nastolatka, gdyż każdy z nich ma swoje indywidualne problemy. I chociaż strach przed tym, co może mu się stać, spędza Ci sen z powiek i łamie serce, jako rodzic nie możesz dać się wciągnąć w to szaleństwo, nie możesz się wydzierać, porównywać go do siebie w jego wieku ani też traktować, jakby wciąż miał dziesięć lat. Musisz natomiast zbudować na nowo swój autorytet oraz dać dziecku poczucie, że wciąż kochasz i jesteś oparciem - nawet dla młodocianego złośnika. Powinieneś ustalać rozsądne zasady, być oddanym przyjacielem, a jednocześnie nie chować urazy po wszystkich przykrych słowach, które usłyszałeś. Jest to mniej więcej tak samo proste jak zaginanie czasoprzestrzeni. Bezwzględnie - potrzebujesz wsparcia! Russell Barkley i Arthur Robin, autorzy bestsellerowych książek oraz uznani psychologowie, od kilku dekad pomagają rodzicom i dzieciom wyjść z impasu oraz uzdrowić łączące ich relacje. Udało im się zebrać stosowane przez siebie metody i przekształcić je w program, którego skuteczność została dowiedziona klinicznie. Książka „Zbuntowany nastolatek” koncentruje się wokół dziesięciu prostych kroków prowadzących do poprawy zachowania i pozwoli nareszcie położyć kres wzajemnej wrogości.
• Wzbudzenie wzajemnego szacunku.
• Przystąpienie do wspólnego rozwiązywania problemów.
• Umocnienie więzi rodzinnych.
• Wywieranie pozytywnego wpływu na nastoletnie dziecko.
• Przestrzeganie nienaruszalnych zasad.
• Cywilizowane negocjacje.
• Odrzucanie głęboko zakorzenionych przekonań, jakie żywicie na swój temat.
• Przekazywanie nastolatkom umiejętności, które pozwolą im osiągnąć sukces w życiu dorosłym i posłużą przez resztę życia.
Opracowała:
Psycholog PPPP w Chojnowie
Kinga Kozakowska- Wiśniewska